ანგარიშები
პრესა ჩვენ შესახებ
ჩვენი ფერმერები
ბლოგი
ვიდეოგაკვეთილები
ირიგაცია

 meZroxeobis mdgomareoba saqarTveloSi  

rusudan barkalaia

soflis meurneobis mecnierebaTa doqtori

Tanamedrove msoflioSi sasursaTo problema msoflios ekonomikisa da politikis yvelaze rTul problemad rCeba. bevr qveyanaSi arsebobs sursaTis deficiti. fao-s monacemebiT XXI saukunis dasawyisSi isaxeba sursaTis moxmarebis Semdegi modeli – ganviTarebuli qveynebisaTvis saSualod 800 kg marcvali 1 kacze weliwadSi (100-150 kg purisa da burRuleulis saxiT, da 650-700 kg xorcze, kvercxze, rZeze da sxv. gadaangariSebiT), Raribi qveynebisaTvis – 200 kg 1 kacze weliwadSi (puris saxiT)..adamianis kvebis ulufis xarisxis erTerTi umniSvnelovanesi maCvenebelia cxoveluri cilis miReba. ganviTarebul qveynebSi dReRameSi kacze 50 g cila ixmareba, ganviTarebad qveynebSi ki – 10-15 g, anu 4-5 jer naklebi miRebul racionalur normebTan SedarebiT. dedamiwis mosaxleobis didi umravlesoba axlo momavalSi ar iqneba dakmayofilebuli kaloriulobis mixedviT kvebis normebiT, xolo cxoveluri cilis moxmarebis normis miRweva kacobriobisaTvis did problemad rCebaxorcisa da rZis produqtebis faqtiuri moxmarebis donis da kvebis normebs Soris arsebuli sxvaobis gaTvaliswinebiT gansakuTrebuli yuradReba eqceva mecxoveleobis ganviTarebas.icvleba rogorc cxovelTa suladobis raodenoba, aseve mecxoveleobis produqciis calkeuli saxeobebis warmoebis moculoba (cxrili 1, 2).
 1. sasoflo-sameurneo cxovelTa suladoba msoflioSi (aT. suli) 
  2000 w 2004 w 2004 w % 2000 w-Tan
msxvilfexa rqosani pirutyvi 1 312 062 1 334 501 101,7
kameCi 163 841 172 719 105,4
aqlemi 18 892 18 926 100,2
viri 40 576 40 244 99,2
jori 13 196 12 569 95,2
cxeni 56 721 56 254 97,4
Rori 902 758 951 772 105,4
cxvari 1 053 400 1 038 765 98,6
Txa 722 976 786 100 107,9
qaTami 14 625 916 16 194 925  110,7
ixvi 931 311 1 019479 109,5
bati 234 161 262 232 112,0
indauri 265 440 276 225 104,1
futkris ojaxi 58 272 497 59 978 589 102,9

2. mecxoveleobis produqciis warmoeba msoflioSi (t) 
produqcia 2000 w 2004 w 2004 w % 2000 w
xorci sul 234 375 318 256  439 342 109,4
Zroxis da xbos xorci 56 822 409 58 702 028 103,3
kameCis xorci 3 071 076 3 171 168 103.3
aqlemis xorci 276 837 292 992 107,3
cxenis xorci 708 736 672 947 95,0
Roris xorci 90 177 839 100 392 230 111,3
cxvris xorci 7 634 141 7 892 259 103,4
Txis xorci 3 753 071 4 210 132 112,2
qaTmis xorci 59 086 587 67 718 544 114,6
ixvis xorci 2 996 025 3 245 102 108,3
batis xorci 2 001 974 2 130 239 106,4
indauris xorci 5 109 585 5 113 838 100,1
mtredis xorci 18 932 17 508 92,5
viris xorci 170 243 177 001 104,0
bocveris xorci 1 027 342 1 115 024 108,5
mwyeri 1 432 990 1 497 610 104,5
Zroxis rZe 491 283 837 519 784 001 105,8
kameCis rZeE 67 443 989 75 860 791 112,5
aqlemis rZe 1 274 358 1 292 723 101,4
Txis rZe 11 619 382 12 271 686 105,6
cxvris rZe 8 010 900 8 173 026 102,0
qaTmis kvercxi 51 490 884 57 861 746 112.4
kvercxi (garda qaTmisa) 4 127 706 4 914 339 119,1
Tafli 1 250 761 1 309 656  104,7
matyli 2 322 514 2 146 334 92,4
 2000-2004 wlebis manZilze msoflioSi gaizarda sasoflo-sameurneo cxovelTa suladoba – Zroxis – 1,7%-iT, kameCis – 5,4%-iT, Roris – 5,4%, qaTmis – 10,7%, Txis -7,9%, indauris – 4,1%, ixvis – 9,5%, batis – 12%-iT. Semcirda cxvris suladoba 1,4%-iT da cxenis – 2,6%-iT. agreTve msoflioSi matulobs mecxoveleobis produqciis warmoeba – xorcis sul 9,4%-iT, Zroxis rZis – 5,8%-iT, kameCis – 12,5%-iT, cxvrisa da Txis – 7,6%-iT.saqarTveloSi pirutyvis suladoba 2000 wlidan 2005 wlis CaTvliT matulobda, magaliTad, msxvilfexa pirutyvis suladoba gaizarda 83000, anu 7%-iT, m.S. furis da furkameCis – 93000, anu 14,4%-iT, Roris – 11900, (2,7%-iT), cxvrisa da Txis – 187700, anu 29,9%-iT; samagierod erT weliwadSi (2006 wels 2005 welTan SedarebiT) msxvilfexa pirutyvis suladoba Semcirda 96800-iT,  (7,7%-iT) (cxrili 3). agreTve Semcirda furisa da furkameCis suladoba – TiTqmis 8%-iT (58600 suliT), Roris 24,6%-iT (112200 suliT), cxvris – 3,2%-iT (26100 suliT). suladobis dinamikis monacemebze dayrdnobiT SeiZleba iTqvas, rom seleqciis procesi saqarTveloSi CaSlilia.     
  3. pirutyvis suladoba yvela kategoriis meurneobebSi 1999-2006 ww (aT.suli) 
wlebi msxvilfexa rqosani pirutyvi furi da fur-kameCi Rori cxvari da Txa
1999 1122,1 640,1 411,1 633,4
2000 1177,4 646,3 443,4 627,6
2001 1180,2 678,3 445,4 659,2
2002 1216,0 704,8 446,1 699,5
2003 1242,5 728,0 473,8 722,2
2004 1250,7 735,6 483,9 804,9
2005 1260,4 739,6 455,3 815,3
2006 1163,6 681,0 343,1 789,2
fao-s mier gamoqveynebuli monacemebidan Cans, rom msoflioSi izrdeba rZis warmoebac, garda evropis qveynebisa, sadac igi stabiluri gaxda (cxrili 4). 
 4. rZis warmoeba (aT. t)
msoflio, kontinenti, qveyana 2000 w 2004 w rZe 1 kac/w (kg)
sul Zroxis sul Zroxis
msoflio 579 699 491 284 618 528 519 784 98,2
afrika 27 067 19 641 29  990 21 798 35,2
azia 170 827 95 763 199 862 115 309 52,3
evropa 215 189 209 646 215 633 210 029 296,9
Crdil. da centr. amerika 97 754 97 598 100 045 99 865 197,5
samxreT amerika 45 377 45 151 47 773 47 558 131,9
okeaniis qveynebi 23 486 23 486 25 226 25 226 782,6
ruseTi 32 276 31 959 32 156 31 880 224,5
argentina 10 121 10 121 8100 8100 210,8
avstralia 11 183 11 183  10 377 10 377 525,9
belorusia 4490 4490 5207 5207 526,2
belgia 3689 3689 3350 3350 324,7
brazilia 20 527 20 380 23 455 23 320 131,4
kanada 8090 8090 8000 8000 253,9
CineTi 13 374 8632 22 914 18 850 17,5
dania 4720 4720 4569 4569 851,9
fineTi 2450 2450 2595 2595 490,4
safrangeTi 25 737 24 999 25 182 24358 418,7
germania 28 353 28 331 28 152 28 124 341,3
indoeTi 80 830 34 000 92 000 38 500 86,3
irlandia 5 160 5 160 5500 5500 1390,3
israeli 1217 1185 1208 1168 187,8
italia 13 299 12 309 11790 10 730 205,3
iaponia 8497 8497 8334 8334 65,3
korea 2257 2253 2304 2300 48,3
meqsika 9443 9311 10 028 9874 96,9
holandia 11 155 11 155 10 700 10 700 662,6
axali zelandia 12 235 12 235 14 780 14 780 3814,2
poloneTi 11 890 11 889 12 401 12 400 321,4
espaneTi 6937 6107 7135 6300 173,8
SvedeTi 3297 3297 3229 3229 363,8
TurqeTi 9794 8732 10478 9400 146,9
ukraina 12 658 12 436 13 741 13 430 283,2
inglisi 14 488 14 488 14 600 14 600 145,5
aSS 76 023 76 023 77 470 77 470 263,5
msoflioSi iwarmoeba cxovelTa yvela saxeobis 620 mln-mde t rZe, m.S. 520 mln t Zroxis, 77 mln t kameCis, 13 mln t Txis, 8 mln t cxvris, 1 mln t aqlemis, rac Seadgens dedamiwis 1 sul mosaxleze 100 kg-mde weliwadSi. warmoebis es moculoba ver uzrunvelyofs mosaxleobas rZiT da rZis produqtebiT mecnierulad dasabuTebuli kvebis normebis mixedviT. am problemis gadaWra warmatebiT mimdinareobs okeaniis da evropis qveynebSi. aq rZis warmoeba 1 kacze weliwadSi Seadgens Sesabamisad 783 da 297 kg-s. Tu calke qveynebs aviRebT, yvelaze met rZes 1 kac/w awarmoeben axal zelandiaSi – 3814 kg. am qveynidan rZis produqcia ZiriTadad eqsportze midis sxva qveynebSi. agreTve rZis maRali warmoebiT gamoirCevian irlandia – 1390kg, dania – 852 kg, avstralia – 526, belorusia – 526, fineTi – 490, safrangeTi – 419 kg da sxv. adamianisaTvis cilis ZiriTad wyaros warmoadgens xorcis produqtebi. ufro mkveTrad gaizarda moTxovnileba xorcze. upiratesoba miecema axalgazrda pirutyvis mWle xorcs. xorcis xarisxis gansazRvrisas iTvaliswineben kunTovani, cximovani, SemaerTebeli da Zvlovani qsovilebis kuTr wonas. sxvadasxva saxeobebis sasoflo-sameurneo cxovelebis naklavis xarisxze SeiZleba vimsjeloT morfologiuri SemadgenlobiT. sxvadasxva saxeobebis cxovelebis naklavSi kunTovani qsovilis gamosavali sxvadasxva aris: msxvilfexa pirutyvSi Seadgens daaxloebiT 67%, Roris naklavSi – 56%, cxvarSi – 63%, frinvelSi - 67%, bocverSi – 71%. kunTovani qsovilis Semadgenloba Seicavs 16-dan 21%-mde cilas.zrdasruli adamianisaTvis cilis dReRamuri moTxovna Seadgens 70-dan 105 g-mde da damokidebulia mosaxleobis profesionaluri jgufze. am moTxovnilebis naxevari unda dakmayofilebul iqnas cxoveluri warmoSobis ciliT. amitomac didi yuradReba eqceva cilebiT gamdidrebuli xorcis nedleulis warmoebas (cxrili 5).
5.xorcis warmoeba 2004 w 
  msoflio afrika azia evropa Crd. da central. amerika samxreT amerika okeania
aT. t %  aT.t %  aT. t %  aT.t %  aT.t %  aT.t %  aT.t %
xorci sul 254991 100 10992 100 104912 100 52941 100 50160 100 30526 100 5280 100
Roris 100392 39,4 786 7,2 55828 53,2 26124 49,3 12731 25,4 4381 14,3 543 10,3
qaTmis 67819 26,6 3287 29,9 21032 20,0 10451 19,7 19737 39,3 12377 40,5 834 15,8
ixvis 3245 1,3 57 0,5 2644 2,5 438 0,8 80 0,2 17 0,1 10 -
batis 2130 0,8 55 0,5 1989 1,9 1 - - - - - 1 -
indauris 5114 2,0 66 0,6 165 0,2 1946 3,7 2587 5,2 324 1,1 27 0,5
Zroxis da xbos 58702 23,0 4138 37,6 12280 11,7 11869 22,4 14680 29,3 12981 42,5 2755 52,2
kameCis 3171 1,2 307 2,8 2863 2,7 2 - - - - - - -
aqlemis 293 0,1 192 1,7 101 0,1 - - - - - - - -
viris 177 0,1 10 0,1 166 0,2 - - - - - - - -
joris 58 0,02 57 0,5 1 - - - - - - - - -
cxvris 7892 3,1 1101 10,0 4019 3,8 1301 2,4 157 0,3 244 0,8 1070 20,3
Txis 4210 1,7 837 7,6 3097 2,9 122 0,2 55 0,1 83 0,3 17 0,3
cxenis 673 0,3 14 0,1 280 0,3 126 0,2 129 0,3 102 0,3 23 0,4
bocveris 1115 0,4 86 0,8 447 0,4 561 1,1 4 - 17 0,1 - -
saqarTveloSi erT sul mosaxleze weliwadSi (2006 wlis monacemebiT) iwarmoebda 163 kg rZe.
 6. ZiriTadi saxis sasoflo-sameurneo produqtebis warmoeba mosaxleobis 1 sulze (kg)
produqcia 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006
xorbali 32 51 10 70 46 52 43 44 16
simindi 94 110 67 66 92 106 95 98 49
kartofili 78 100 69 96 96 98 97 101 38
bostneuli 85 94 80 91 93 99 93 102 41
xili 62 67 57 46 40 60 37 62 35
yurZeni 53 50 48 34 21 46 42 58 37
xorci 23 23 25 23 25 25 25 26 23
rZe 145 157 146 166 173 176 181 184 163
kvercxi 85 88 82 91 94 105 115 118 82
 statistikis departamentis mier gamoqveynebuli monacemebidan Cans, rom bolo 10 wlis manZilze furebis isedac Zalze dabali saSualo produqtiuloba sul ufro klebulobs. magaliTad, rZis saSualo produqtiuloba (1110 kg) 1990 welTan SedarebiT 175 kg-iT Semcirda, (gaxda 935 kg) anu 15,7%-iT. amave dros rZis warmoeba am wlebis manZilze izrdeboda da maqsimaluri maCvenebeli iyo 2005 wels 787,7 aT. tona, rac 1990 welTan SedarebiT 128,3 aT. toniT metia, anu 19,5%-iT gaizarda. magram es zrda xdeboda suladobis gazrdis da ara furebis produqtiulobis gazrdis  xarjze. es faqti miuTiTebs imaze, rom faqtiurad seleqciis procesi stiqiur xasiaTs atarebs. garda amisa, 1998 wlis Semdeg ar aris daregistrirebuli suladoba jiSebis mixedviT -  kavkasiuri wabla, qarTuli mTis da megruli wiTeli. am wlis monacemebis mixedviT saqarTveloSi msxvilfexa pirutyvis suladoba Seadgenda 1027 aTas, m.S. kavkasiuri wabla 14 500 suli, anu 14,2%, megruli wiTeli 4 500, anu 0,45%, qarTuli mTis jiSi ki  151 100, anu 14,7%, sxva jiSieri da najvari 726 500, anu 70,7%. bolo monacemebiT, 2006 wels msxvilfexa pirutyvis suladoba Seadgens 1 163 600, anu suladoba gaizarda 136 600-iT, 13,3%-iT. unda vivaraudoT, rom analogiurad gaizrdeboda jiSebis xvedriTi wili. sasoflo meurneobebis raodenoba 2006 wels saqarTveloSi sul 802 aTasia, m.S. ojaxuri meurneobebi 800 aTasi, sasoflo-sameurneo sawarmoebi 2 aTasi.       
7. meZroxeobis produqtiuloba 
  1985 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006
furis saSualo wveladoba, kgKG 1045 1110 935 1020 1040 1040 1035 1030 935
Mm.S. s/s sawarmoebi 1670 1630 870 790 915 835 590 790 1090
ojaxuri meurn. 805 920 965 1050 1055 1050 1035 1030 935
 8. mecxoveleobis produqciis warmoeba yvela kategoriis meurneobebSi 1985-2006 w.w.

wlebi xorci, aT. t. rZe, aT. t.
1985 166,4 684,4
1986 172,2 721,7
1987 174,6 724,2
wlebi xorci, aT. t. rZe, aT. t.
1988 172,1 730,5
1989 178,8 711,4
1990 170,3 659,4
1991 137,2 562,3
1992 113,4 469,6
1993 100,4 433,1
1994 108,3 429,3
1995 115,4 475,4
1996 117,8 530,3
1997 120,7 600,2
1998 104,1 634,7
1999 100,5 660,3
2000 107,9 618,9
2001 102,4 710,0
2002 106,9 742,1
2003 108,9 765,1
2004 109,2 780,4
2005 109,5 787,7
2006 100,3 715,5


 9. mecxoveleobis produqtiulobis warmoeba (yvela kategoriis meurneobebSi 2006 w)

  1985 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006
xorci dakluli wona, aT. t. sul 166,4 170,3 107,9 102,4 106,9 108,9 109,2 109,5 100,3
Zroxis 52,2 57,3 48,3 47,0 49,2 50,1 49,8 49,2 44,2
cxvrisa da Txis 8,1 10,3 8,9 7,6 8,2 8,4 9,2 9,6 9,5
Roris 70,0 64,4 36,9 34,7 36,1 36,7 34,7 33,3 35,5
rZe, aT.t 684,5 659,4 618,9 710,0 742,1 765,1 780,4 787,7 715,5
cxavrisa da Txis 7,8 9,9 14,4 19,6 21,4 21,8 25,4 26,9 18,5

 rac xoscis warmoebas exeba, is mTlianad Semcirda 1990 welTan SedarebiT 70 aT. toniT, anu 41,1%-iT, m.S. Zroxis xorcis – Sesabamisad 13,1 aT. toniT naklebia, anu 22,8%-iT.  

saSualo namati 100 deda pirutyvisagan

  1985 1990 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006
xbo da zaqi, sul 65 59 87 88 87 84 85 87 75
Mm.S. s/s sawarmoebi 55 49 76 80 81 71 70 78 60
ojaxuri meurn. 70 63 90 93 92 90 85 87 75

 aseTive suraTia saSualo namatis 100 deda pirutyvisagan. bolo 15 wlis manZilze maqsimaluri maCvenebeli iyo 2001 wels 88 suli da 2006 wels Semcirda 75–mde, anu 14,8%-iT. es, albaT, raionebSi da soflebSi veterinaruli momsaxurebis sistemis moSliT aris ganpirobebuli. garda amisa, gauqmebulia saxelmwifos sanaSene departamenti da moSlilia mTlianad seleqciis procesi, ar arsebobs zooteqnikuri aRricxva arc erT meurneobaSi. aqedan gamomdinare, meZroxeobis produqtiulobis warmoebac stiqiur xasiaTs atarebs.

cnobilia, rom saqarTvalos sasoflo-sameurneo cxovelebis Zvirfasi endemuri jiSebis genofonds sruli ganadgureba emuqreba. es ukve Seexo mefrinveleobisa da meRoreobis mimarTulebebs garkveuli mizezebis gamo. meZroxeobaSi am garemoebasac gansakuTrebuli YyuradReba unda mieqces, faqtiurad sanaSene saqmianoba Tavidan unda daiwyos. dRevandeli pirobebidan gamomdinarere sanaSene saqmianoba CvenTan moiTxovs saseleqcio muSaobis aRdgenas.

   meZroxeobaSi xorcisa da rZis warmoebis swrafi tempebiT zrda mxolod maRali donis sanaSene saqmianobiTa aris SesaZlebeli. sanaSene saqmianobis mTavar amocanas warmoadgens maRalproduqtiuli cxovelebis miReba-gamozrda, arsebuli adgilobrivi jiSebis mudmivi srulyofisa  da axali, ufro ekonomiuri jiSebis Seqmnis gziT.bolo wlebSi mraval qveyanaSi damuSavebuli da miRebulia adgilobrivi gaqrobis zRvramde misuli sasoflo sameurneo cxovelTa jiSebis genofondis SenarCunebis nacionaluri programebi. es programebi perspeqtivaSi iTvaliswineben maTi SesaZlo gamoyenebas globaluri jiSebis seleqciis sistemaSi. am procesis Sedegad ara marto izrdeba naxiris aRwarmoeba, aramed xdeba maTi xarisxobrivi gaumjobeseba, anu miviRebT Taobebs ufro Zvirfasi genetikuri monacemebiT. Cveni azriT aucilebelia SenerCundes adgilobrivi Zroxis jiSierebis Zvirfasi niSanTvisebebi, SemuSavdes arsebuli jiSobrivi resursebis gamoyenebis saerTo sistema maTi Semdgomi ganviTarebisaTvis. praqtikulad genetikuri resursebis mdgomareoba damokidebulia adgilobrivi gaumjobesebuli da aborigenuli  jiSebis SenarCunebaze. 
 
Copyright © 2017 AGRO.ge | All Rights Reserved. TOP.GE     Created By: Pro-Service